Akcja Żaba to realizowane na terenie Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy działanie, zapoczątkowane przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych w 2006 roku. My włączyliśmy się w te działania w 2016 roku i realizujemy je do dziś przy nieocenionym wsparciu młodych wolontariuszy ze szkół podstawowych z Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy i ich opiekunów.
O płazach słów kilka
Liczne obserwacje i dane naukowe wskazują na wyraźne zmniejszanie się stanu liczebnego niektórych polskich populacji płazów. Trendy te obserwuje się także w całej Europie. Do najważniejszych przyczyn wymierania płazów należą: niszczenie ich siedlisk, zanieczyszczenie wód, zmiany klimatu i będące ich skutkiem długotrwałe susze, patogeny rozprzestrzeniane za pośrednictwem ludzi oraz masowa śmiertelność na drogach, szczególnie w czasie wiosennej i jesiennej migracji. Zanikanie lokalnych populacji powodują głównie czynniki antropogeniczne, prowadzące najczęściej do utraty podstawowych siedlisk, a także wzrastające zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego środkami chemicznymi (na przykład nawozami, środkami ochrony roślin).
Wraz z nadejściem wiosny płazy po przebudzeniu ze snu zimowego udają się do zbiorników wodnych w celu odbycia godów i złożenia jaj. Na trasie ich wędrówki bardzo często znajdują się drogi, które stanowią niebezpieczną barierę migracyjną. Nawet jeśli na drodze, którą muszą pokonać płazy, ruch samochodowy jest niewielki, śmiertelność płazów może osiągnąć niebezpiecznie wysoki poziom. Nawet mało uczęszczana droga może rocznie pozbawiać życia 50% płazów próbujących pokonać przeszkodę i być zagrożeniem dla przetrwania lokalnej populacji płazów.
Akcja Żaba to realizowane na terenie Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy działanie, zapoczątkowane przez Dolnośląski Zespół Parków Krajobrazowych w 2006 roku. My włączyliśmy się w te działania w 2016 roku. Podstawą tego przedsięwzięcia jest współpraca z lokalnymi szkołami i instytucjami, projekt obejmuje więc dwie drogi działania: edukację ekologiczną lokalnej społeczności oraz czynną ochronę płazów w terenie. Na czym to polega? W ramach Akcji Żaba wzdłuż wybranych, lokalnych fragmentów dróg, na których śmiertelność płazów jest najwyższa, budowane są ogrodzenia tymczasowe z siatki tynkarskiej zamocowanej na palikach, przy których instaluje się rury PCV, pełniące rolę spowalniaczy. Wpadają do nich migrujące płazy, które są następnie wyciągane przez wolontariuszy i bezpiecznie przenoszone na miejsce odbywania godów. Rozpoczęcie Akcji zależne jest od warunków pogodowych w danym roku i od spodziewanego wybudzenia się płazów ze snu zimowego, zazwyczaj przypada jednak na przełom lutego i marca.
Tak przebiega budowa płotków tymczasowych chroniących płazy przed śmiercią pod kołami samochodów.
Edukacja i aktywna ochrona
Rozpoczęcie działań terenowych poprzedza szereg zajęć edukacyjnych przeprowadzanych w szkołach podstawowych, zlokalizowanych na terenie Parku Krajobrazowego Dolina Baryczy. Podczas zajęć dzieci dowiadują się, jak rozpoznawać poszczególne gatunki płazów zamieszkujących parki krajobrazowe, w jaki sposób czynnie je chronić i jak zapobiegać zagrożeniom, czyhającym na tę grupę zwierząt. Poznają także zasady bezpieczeństwa podczas wykonywanych prac oraz rolę płazów w ekosystemach, a poprzez bezpośredni kontakt i zaangażowanie w ochronę czynną zaczynają czuć się współodpowiedzialni za stan lokalnej przyrody. Każdego roku około 200 wolontariuszy z lokalnych szkół od pierwszych dni marca codziennie według ustalonego grafiku monitoruje ogrodzenia w celu bezpiecznego zbierania i przenoszenia płazów do miejsc ich rozrodu. Przenoszone płazy są liczone i oznaczane, a zebrane dane stanowią ważny element inwentaryzacji prowadzonych przez naszych pracowników. Podsumowaniem działań wolontariuszy i nagrodą za ich zaangażowanie się w ochronę przyrody jest organizowane w maju lub czerwcu Święto Żaby – plenerowe wydarzenie, które łączy zajęcia edukacyjne, wycieczki i zabawę na świeżym powietrzu.
Akcję Żaba rozpoczynamy szkoleniami dla uczniów zgłoszonych do programu, następnie budujemy płotki tymczasowe, które są monitorowane przez naszych wolontariuszy, a dzięki ich pomocy płazy bezpiecznie trafiają do zbiornika wodnego po drugiej stronie jezdni . Zwieńczeniem akcji jest Święto Żaby podsumowujące projekt w danym roku. (fot. poniżej – archiwum ZPKWW)
Podsumowanie 10 lat Akcji Żaba
Najliczniej spotykanym gatunkiem jest kumak nizinny (Bombina bombina) – ponad 7350 osobników,
oraz ropucha szara (Bufo bufo) – ponad 2 860 osobników.