Publikacja wydana po rozstrzygnięciu X edycji konkursu organizowanego przez Zespół Parków Krajorbazowych Województwa Wielkopolskiego.

„Stwórca musi mieć nadzwyczajną słabość do chrząszczy” – żartował podobno słynny biolog i genetyk, J. B. S. Haldane. Skąd wzięła się ta myśl? Do tej pory naukowcy opisali 400 000 – prawie pół miliona! – gatunków chrząszczy! Co roku opisuje się nowe gatunki tych owadów: łącznie na naszej planecie może być ich nawet ponad dwa miliony. Jeśli wypisalibyśmy obok siebie wszystkie opisane gatunki zwierząt – od krewetek po wieloryby – to jedną czwartą listy zapełniłyby chrząszcze. Od tak małych, że prawie niewidocznych gołym okiem, aż po latające z głośnym brzęczeniem skrzydeł olbrzymy – chrząszcze to olbrzymia różnorodność kształtów, kolorów, trybu życia i sposobów zdobywania pożywienia.

Chrząszcze żyją na wszystkich kontynentach świata poza Antarktydą. W Polsce potwierdzono występowanie ponad 6 tysięcy gatunków chrząszczy (dla porównania – w naszym kraju na co dzień można spotkać około 100 gatunków ssaków). W samej Wielkopolsce z pewnością jest ich nieco mniej, nie mamy bowiem na obszarze naszego województwa rozległych połaci lasów, nawiązujących do lasów pierwotnych – to bowiem w takich miejscach jak Puszcza Białowieska czy pozostałości dawnej Puszczy Karpackiej na Pogórzu Przemyskim i w Bieszczadach obserwujemy największą różnorodność chrząszczy. Przyczyną tego zjawiska jest duża dostępność w takich lasach martwego drewna na różnych etapach rozkładu – w tych mikrosiedliskach żyją setki gatunków chrząszczy nie spotykanych w intensywniej użytkowanych gospodarczo i bardziej „uporządkowanych” lasach. Zwróćcie uwagę, że wiele z największych i najbardziej spektakularnych chrząszczy opisanych w tej książce, takich jak jelonek rogacz, kozioróg dębosz, kwietnica okazała i pachnica dębowa, jest związanych właśnie z martwym drewnem. Niektóre z nich są tak naprawdę reliktami dawnych puszcz, w których drzewa umierały i rozsiewały się zgodnie z naturalnym rytmem. Nie znaczy to, że w Wielkopolsce zupełnie brakuje nam takich nawiązujących do dawno minionych czasów siedlisk: przykładem jest Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy z rezerwatem Czeszewski Las, często określanym mianem „wielkopolskiej Białowieży”, w którym spotkamy sporo „puszczańskich” chrząszczy – w tym te najbardziej spektakularne. Mekką koleopterologów – czyli badaczy i miłośników chrząszczy – jest też Rogaliński Park Krajobrazowy. Na rozproszonych w dolinie Warty potężnych dębach rogalińskich żyją dziesiątki gatunków związanych z tymi drzewami.

Najbardziej znanym jest oczywiście kozioróg dębosz, ale spotkamy tu wiele innych, znanych tylko specjalistom gatunków – dla wielu z nich jest to jedyne miejsce występowania w naszym kraju. Chrząszczy nie trzeba jednak szukać daleko: przy ich wielkiej różnorodności równie niezwykłe okazy spotkamy również w ogrodzie, na porośniętym roślinnością ruderalną „nieużytku” tętniącym owadzim życiem, między płytami chodnikowymi… W przypadku chrząszczy wystarczy na chwilę przystanąć i przyjrzeć się zieleni, by jakiegoś dojrzeć – ot, chociażby którąś z biedronek. W tegorocznej edycji „Przyrodniczego Rymowania” zapraszamy Was do bliższego zapoznania się z wielkopolskimi chrząszczami. Na kartach książeczki zobaczycie zarówno chrząszcze duże, charyzmatyczne, spektakularne, jak i te mniej znane, niewielkie, możliwe do zobaczenia w każdym ogrodzie czy parku – ale równie piękne i fascynujące. Życzymy Wam wspaniałej przygody z chrząszczami!

Dofinansowano ze środków WFOŚiGW w Poznaniu

Publikacja przygotowana przez zespół w składzie: Alicja Biłoszewska, Izabela Dziekańska, Jan M. Kaczmarek Zdjęcia: Marek Chwistek, Dorota Kinast, Karolina Ferenc, Rafał Śniegocki Konsultacja merytoryczna: dr hab. Marcin Sielezniew, prof. UwB Rysunek na okładce: Anastazja Bilińska Materiały opracowano na podstawie: - WARECKI A. MOTYLE DZIENNE POLSKI. ATLAS BIONOMII. WYD. KOLIBER, NOWY SĄCZ 2010 - BUSZKO J., MASŁOWSKI J. MOTYLE DZIENNE POLSKI. WYD. KOLIBER, NOWY SĄCZ 2015 - ARTYKUŁY NAUKOWE Dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Opracowanie i druk: GAMMA Aleksander Urbański Poznań 2022 ISBN: 978-83-966338-0-4

Dofinansowano ze środków WFOŚiGW w Poznaniu

Wydawca: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego Teksty: dr Jan Kaczmarek Konsultacja merytoryczna: mgr Izabela Dziekańska, dr han. Marcin Sielezniew - Towarzystwo Ochrony Motyli, Uniwersytet w Białymstoku Ilustracje: Rafał Nikiel Projekt graficzny i skład: Marta Zatylny Publikacja dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu

Dofinansowano ze środków WFOŚiGW w Poznaniu

Zeszyt do kolorowania, zawierający sylwetki 20 gatunków owadów występujących na terenie parków krajobrazowych Wielkopolski. Aby ułatwić poprawne pokolorowanie owadów, na odwrocie okładki umieszczono zdjęcia wszystkich zaprezentowanych gatunków (autorami fotografii są Tomasz Skorupka i Jacek Wendzonka). Publikacja stanowi kontynuację wydanego w 2015 roku zeszytu do kolorowania "Ptaki parków krajobrazowych Wielkopolski".

Dofinansowano ze środków WFOŚiGW w Poznaniu